Het leven en werk van Léon Verhelst

Léon Verhelst (1872-1955) was een sleutelfiguur in de Belgische brouwerijwereld en het academisch leven. Zijn indrukwekkende carrière kenmerkt zich door een unieke combinatie van ondernemerschap, academische excellentie, een breed internationaal netwerk en een diep sociaal engagement. In deze samenvatting worden de vier kernaspecten van zijn leven en werk uitgelicht.

Léon Verhelst en de Brouwerijen Artois

Beginjaren en Groei

Léon Verhelst werd geboren in een West-Vlaamse brouwersfamilie en kreeg het ondernemerschap van jongs af aan mee. Na zijn studies aan de Brouwerijschool van Leuven, waar hij in 1891 met grootste onderscheiding afstudeerde, begon hij zijn loopbaan als technisch directeur bij brouwerij Rodenbach. Zijn echte doorbraak kwam echter bij de Brouwerijen Artois in Leuven.

Voorzitterschap en Innovatie

Verhelst werd voorzitter van de NV Brouwerijen Artois, een functie die hij meer dan 50 jaar bekleedde. Onder zijn leiding groeide Artois uit tot een van de grootste en meest innovatieve brouwerijen van België. Hij stond aan de basis van talrijke investeringen, zoals de bouw van nieuwe fermentatiegebouwen en de introductie van nieuwe biermerken (o.a. BST en Brune Gueuze). Zijn visie koppelde academische kennis aan praktische bedrijfsvoering, wat leidde tot een sterke groei en internationale erkenning van het bedrijf.

Crisismanagement

Tijdens beide Wereldoorlogen toonde Verhelst zich een veerkrachtige leider. Ondanks ballingschap tijdens WO I en de zware schade aan de brouwerij in WO II, bleef hij de drijvende kracht achter de wederopbouw. Zijn brieven en bestuurlijke notities getuigen van een groot verantwoordelijkheidsgevoel en een pragmatische aanpak in moeilijke tijden.

Internationaal netwerk en erkenning

Europese Connecties

Verhelst bouwde een indrukwekkend netwerk uit over heel Europa. Al tijdens zijn jeugd reisde hij naar het buitenland om nieuwe brouwtechnieken en talen te leren. Later onderhield hij nauwe contacten met brouwers, wetenschappers en industriëlen in landen als Duitsland, Engeland, Frankrijk, Oostenrijk en Denemarken.

Internationale Erkenning

Zijn expertise werd niet alleen nationaal, maar ook internationaal erkend. Verhelst was een veelgevraagd spreker op congressen en publiceerde in buitenlandse vakbladen. Duitse brouwers stuurden hem dankbrieven voor zijn bijdragen aan de sector, en zijn naam werd met respect genoemd in wetenschappelijke en industriële kringen. Zijn invloed reikte tot ver buiten de Belgische grenzen, wat bijdroeg aan de reputatie van de Belgische brouwindustrie als geheel.

De brouwerijschool en de “Vader” van generaties brouwingenieurs

Professor en Directeur

Na zijn periode bij Rodenbach werd Verhelst door zijn vroegere professor Jules Vuylsteke teruggehaald naar de Brouwerijschool van Leuven. Hier bouwde hij een indrukwekkende academische carrière uit als professor en later als directeur. Hij stond bekend om zijn methodische en duidelijke manier van lesgeven, waarbij hij theorie en praktijk naadloos wist te verbinden.

Pedagogisch Leiderschap

Verhelst werd door zijn studenten niet alleen als een leraar, maar als een echte “vaderfiguur” beschouwd. Hij was rechtvaardig, betrokken en stimuleerde zijn leerlingen om niet alleen technici, maar ook verantwoordelijke en ondernemende mensen te worden. Velen van zijn oud-studenten droegen hun latere succes aan hem op en voelden zich vereerd tot zijn “discipelen” te behoren.

Vorming van Generaties

Onder zijn leiding werden generaties brouwingenieurs gevormd die later sleutelposities innamen in binnen- en buitenland. Zijn invloed op het onderwijs en de professionalisering van het brouwvak was enorm en wordt tot op vandaag erkend.

Sociaal engagement en menselijkheid

Sociaal Voelend

Ondernemer Verhelst was niet alleen een industrieel en academicus, maar ook een sociaal voelend mens. Hij zette zich in voor het welzijn van zijn medewerkers en hun families. Zo richtte hij de Stichting Verhelst op, die sociale voorzieningen bood aan het personeel van Artois. Zijn christelijke overtuiging lag aan de basis van zijn sociale engagement.

Oog voor de Gemeenschap

Tijdens de oorlogsjaren toonde hij zijn maatschappelijke betrokkenheid door onder meer rijstvoorraden te reserveren voor de burgerbevolking van Leuven en Brussel. Ook buiten de brouwerij was hij actief in sociale en liefdadigheidsinitiatieven, vaak in stilte en zonder veel ophef.

Persoonlijke Relaties

Verhelst hechtte veel belang aan familiebanden en vriendschappen. Zijn warme persoonlijkheid en oprechte interesse in het welzijn van anderen maakten hem geliefd bij collega’s, medewerkers en studenten. Zijn overlijden in 1955 werd dan ook breed betreurd in zowel de brouwerijwereld als de academische gemeenschap.

Het Fonds Voorzitter Verhelst: Sociaal engagement met blijvende impact

In 1949, op 76-jarige leeftijd, nam Léon Verhelst samen met zijn echtgenote het initiatief om een belangrijk deel van hun vermogen te schenken aan een sociaal doel. Met juridisch advies van Raymond Boon werd de V.Z.W. Stichting Voorzitter Verhelst opgericht. De oprichting van het fonds werd feestelijk aangekondigd tijdens de viering van Verhelsts 50-jarig voorzitterschap bij Artois in september 1949, waarbij hij het belang van het initiatief nog eens onderstreepte.

Impact en Evolutie

Het Fonds Voorzitter Verhelst werd al snel een voorbeeld van sociaal ondernemerschap. In het interne personeelsblad van Artois werd het fonds geprezen als een daad van diepe menslievendheid, die Verhelst op het voorplan van de sociale figuren plaatste. Het fonds bood niet alleen financiële hulp, maar ondersteunde ook de persoonlijke en professionele ontwikkeling van de medewerkers en hun gezinnen.

Vooruitstrevend en Pionierend

Verhelst was zijn tijd ver vooruit: het fonds was een van de eerste welzijnsprogramma’s op de werkvloer in Europa. Het bood ondersteuning bij fysieke en mentale gezondheidsproblemen, en investeerde in de opleiding en ontwikkeling van kinderen van het personeel. Dit alles gebeurde in een tijd waarin sociale voorzieningen nog lang niet vanzelfsprekend waren.

Het Fonds Vandaag

75 jaar na de oprichting is het Fonds Voorzitter Verhelst nog steeds actief en relevant. Het fonds is uitgegroeid tot een van de oudste en grootste onafhankelijke welzijnsprogramma’s op de werkvloer in Europa. Het fonds werkt vandaag vooral preventief, met als doel dat elke medewerker van AB InBev (de opvolger van Artois) de beste versie van zichzelf kan zijn. De onafhankelijkheid en het blijvende karakter van het fonds zijn uniek in Europa.

Het Fonds Voorzitter Verhelst is een blijvend monument van de sociale visie en menslievendheid van Léon Verhelst. Het illustreert hoe zijn engagement voor het welzijn van anderen niet beperkt bleef tot zijn eigen tijd, maar tot op vandaag een positieve impact heeft op duizenden mensen. Het fonds is een tastbare erfenis van zijn overtuiging dat ondernemerschap en sociale verantwoordelijkheid hand in hand kunnen gaan.